Ο πολιτισμικός απομονωτισμός ως πράξη αυτοδιάθεσης

 Πώς θα ένιωθες αν επέστρεφες στη ζωή χιλιάδες χρόνια μετά τον θάνατό σου και έβλεπες το αγαπημένο σου ποτήρι εκτεθειμένο σε μουσείο; Θα αναγνώριζες τη συναισθηματική του αξία, αλλά όχι το βάρος της ιστορικότητάς του. Σε αντίθεση με τον σύγχρονο άνθρωπο, δε θα το κρατούσες ευλαβικά, φοβούμενος ότι η παραμικρή κίνηση θα το φθείρει, ούτε θα ένιωθες ενοχές αγγίζοντάς το. Αντ' αυτού θα το άρπαζες με σιγουριά, όπως όλες εκείνες τις φορές που διψούσες. Όχι γιατί δεν το σέβεσαι, αλλά γιατί είναι δικό σου. Πράγματι, τα αρχαιολογικά ευρήματα του παρόντος, δεν είναι παρά σκεύη καθημερινής χρήσης των προγόνων μας. Αντικείμενα των οποίων η ανεκτίμητη αξία οριοθετείται - τρόπον τινά - από το χρονικό σημείο και την ταυτότητα του παρατηρητή.




Εύλογα λοιπόν προκύπτει το ερώτημα «τί είναι αυτό που προσδίδει υψηλή αξία σε ένα υλικό ή πνευματικό προϊόν»;

Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, τα πράγματα έχουν τέσσερα χαρακτηριστικά. Μορφή, ύλη, δημιουργό και τέλος (σκοπό). Η μορφή σίγουρα διέπεται από καλαισθησία, αλλά η αναπαραγωγή του ίδιου αισθητικού αποτελέσματος είναι εφικτή και σήμερα. Το υλικό δεν είναι κάτι το μοναδικό, εφόσον εξακολουθεί να υπάρχει στη φύση. Ως προς τον σκοπό τους, τα σκεύη καθημερινής χρήσης των προγόνων μας αποτελούν πλέον εκθέματα, που ποτέ ξανά δε θα επιτελέσουν τις λειτουργίες για τις οποίες φτιάχτηκαν. Αντιθέτως, τα αγάλματα και τα υπόλοιπα έργα τέχνης συγκινούν τον παρατηρητή όπως έκαναν ανέκαθεν. Η μεγάλη διαφορά όμως, εντοπίζεται στο τέταρτο χαρακτηριστικό των πραγμάτων. Τον δημιουργό τους. Τα υλικά κατασκευάσματα έχουν αξία επειδή ο παρατηρητής γνωρίζει το μέγεθος της πολιτισμικής συνεισφοράς των αρχαίων Ελλήνων στην πορεία της ανθρωπότητας. 

Η ιδέα πως τα ίδια τα υλικά δημιουργήματα έχουν αξία, γιατί προσφέρουν μία εικόνα της ζωής των παλιών ανθρώπων, ανακυκλώνει την παρατήρηση πως αυτή η εικόνα αξίζει ένεκα της ποιότητας των ανθρώπων, που πρωταγωνίστησαν στην εποχή αυτή. Αυτό προκύπτει αν αναρωτηθούμε «γιατί αξίζει να ξέρουμε τί έβλεπαν οι αρχαίοι»; Η πεποίθηση πως το υλικό αγαθό αποτυπώνει τη σκέψη του δημιουργού του, αποτυγχάνει και πάλι να μετατοπίσει τη βαρύτητα του έργου από την ταυτότητα του δημιουργού στο ίδιο το έργο.

Αναπόφευκτα συμπεραίνεται πως η βαθύτερη αξία του μουσειακού είδους πηγάζει από τον άνθρωπο. 

Το οξύμωρο του θέματος είναι ότι όσο κι αν ενδιαφερόμαστε για σκεύη καθημερινής χρήσης και έργα τέχνης των προγόνων μας, το σύγχρονο κράτος όχι μόνο αδιαφορεί, αλλά και εναντιώνεται στο ενδεχόμενο επιβίωσης των ίδιων των Ελλήνων. Μάλιστα, το σύστημα καταβάλλει διαρκείς προσπάθειες καταρράκωσης της αυτοπεποίθησης των Ελλήνων, πείθοντάς τους ότι είναι πλέον ανίκανοι για τέτοιου επιπέδου πολιτιστική δημιουργία. Αν όμως ο υλικός πολιτισμός των προγόνων μας αξίζει επειδή δίνει ένα παράθυρο παρατήρησης της ζωής τους, γιατί εμείς, οι σημερινοί Έλληνες, να μετράμε λιγότερο από αυτούς, στα μάτια διεθνιστών, οι οποίοι επαίρονται ότι θεωρούν τους ανθρώπους ίσους;

Εάν η αρχαιολογία είναι η τέχνη της ανάσυρσης και ερμηνείας των όσων τα έθνη αφήνουν πίσω,  πολύ μεγαλύτερης αξίας πρέπει να είναι το εθνικόν ζην, που θα μετατραπεί συν τω χρόνω στην αρχαία ιστορία του μελλοντικού ανθρώπου. Ο μόνος δρόμος για τη σωστή ιεράρχηση των εθνικών μας προτεραιοτήτων είναι ο επαναπροσδιορισμός της θέσης μας στην ιστορία. Σε αντίθεση με την παραπλανητική εικόνα που εκπέμπει η σύγχρονη τεχνολογία και η φιλελεύθερη δημοκρατία του ρυθμιστικού κράτους, δεν διανύουμε το τέλος της ιστορίας. Δεν στεκόμαστε ως απλοί παρατηρητές εκτός ιστορικού πλαισίου και δεν είμαστε αμέτοχοι στο μέλλον των επόμενων γενεών. 

Συχνά η καλύτερη θεραπεία απέναντι στην αβεβαιότητα είναι η πράξη. Η γαλήνη έρχεται όταν η δράση ξεκινά. Οι αέναες υποθέσεις, αναλύσεις και αμφιβολίες οδηγούν σε απραγία, υποβαθμίζοντας περαιτέρω την αυτοεικόνα του Έλληνα. Η επανεκκίνηση της πολιτιστικής δημιουργίας του ελληνισμού θα λάβει χώρα όταν οι Έλληνες καταπιαστούν με τις τέχνες και τα γράμματα με αποδέκτη τον συμπατριώτη και μόνο. Όταν κάθε πνευματικό και υλικό προϊόν κρίνεται με γνώμονα τη διεθνή του επιτυχία, πολλές ιδέες προδικάζονται θνησιγενείς και εγκαταλείπονται. Οι εποχές του ελληνικού μεγαλείου όμως, δεν ήταν μονάχα εποχές υπεροχής έναντι του βαρβάρου, μα κυρίως αδιαφοράς για το ποιός αυτός είναι, πού βρίσκεται, πώς ζει και τί γνώμη έχει για τον ελληνισμό. 

Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος μπορεί να ήταν η υπερδύναμη της Ευρώπης κατά την κλασσική εποχή, αλλά η καλλιτεχνική έκφραση των ανθρώπων του, είχε ως κύριο αποδέκτη τον κλειστό κόσμο της πόλης-κράτους. Αν κανείς θαυμάζει αυτά τα έργα σήμερα, αυτό είναι συγκινητικό για εμάς, αλλά αδιάφορο για τον άνθρωπο της εποχής. 



Το μόνο που απομένει στον σύγχρονο Έλληνα είναι να δημιουργήσει αναπολογητικά και χωρίς την άδεια κανενός. Να μη ντραπεί για καμία του προσπάθεια, ειδικά εφόσον η κριτική που θα εισπράξει θα προέρχεται από οπαδούς της σύγχρονης - κατ' επίφασιν - τέχνης. Μίας τέχνης μολυσματικής και παρακμιακής. Ας κοπιάσουν οι οπαδοί της μουτζούρας, της βρομιάς, του αυτοτραυματισμού και της ψυχασθένειας, να μας κατακρίνουν. 

Η προτροπή για ατόφια πολιτισμική δημιουργία από εμάς για εμάς, είναι σαφής. Αν θα γράψεις ένα παιδικό βιβλίο, γιατί η υπόθεσή του να μην εκτυλίσσεται στην αρχαιότητα, με φανταστικούς ήρωες, σε μία σύγχρονη παραγωγή μύθων; Εάν θα ανεβάσεις μία θεατρική παράσταση, γιατί αποφεύγεις τις αρχαιοελληνικές θεματικές του δράματος, με τα ήθη και τους κανόνες μιας αρχαίας τραγωδίας; Εάν παράγεις χειροποίητα αντικείμενα διακόσμησης, γιατί αυτή να μην ακολουθεί ελληνικά αισθητικά πρότυπα; Με άλλα λόγια, γιατί η αρχαία Ελλάδα και ο πολιτισμός της να είναι για εμάς τους Έλληνες μουσειακό είδος, το οποίο παρατηρούμε, μα δεν αγγίζουμε;

Οι οικονομίες κλίμακας και η μαζική παραγωγή αγαθών καθημερινής χρήσης, σε προσιτές τιμές, εξηγούν εν μέρει τη μουσειακή αντιμετώπιση του λαϊκού πολιτισμού. Δεν εξηγούν όμως την αντεθνική στάση των φιλελευθέρων που, διαρκώς ανυπόμονοι και «φειδωλοί», προσδίδουν τη σφραγίδα της ματαιότητας σε κάθε προσπάθεια ενός παραγωγού να μετατραπεί σε εθνικό πρωταθλητή, πριν προαχθεί στις διεθνείς αγορές.

 Kάθε εθνική προσπάθεια υποδαυλίζεται εν τη γενέσει της, καθότι η αναμενόμενη υψηλή τιμή ενός εγχώριου προϊόντος, παραχθέντος από το υστέρημα του Έλληνα δημιουργού, θεωρείται δυσβάσταχτη για τον Έλληνα καταναλωτή. Τον Έλληνα που δε λογίζει φρόνημα και εθνική προσπάθεια στον δρόμο για την κάλυψη των αναγκών του. Τον Έλληνα που δε θα παρακολουθήσει υπομονετικά μία κινηματογραφική προσπάθεια, αν η γλώσσα της είναι ελληνική, η τεχνολογία της πρωτόγονη και ο προϋπολογισμός της φτωχός. Τον Έλληνα που θεωρεί πως κάποιες ασχολίες οπωσδήποτε δεν μας ταιριάζουν και καλό είναι να απέχουμε από αυτές. 

Ο πρώτος εχθρός στον δρόμο για την πολιτισμική μας αυτοδιάθεση, είναι ο ηττοπαθής φραγκότροπος ραγιάς. Πρώτος στην κατάκριση κάθε αποτυχίας μας να φανούμε αντάξιοι των προγόνων, μα και πρώτος στην αποθάρρυνση, όταν επιχειρούμε να τους μιμηθούμε. Δεύτερος εχθρός, το αντεθνικό κράτος, το οποίο έχει ανάγκη εμάς και όχι εμείς αυτό. Το μελλοντικό κράτος θα είμαστε εμείς. Όμως αυτό θα υλοποιηθεί με την ανάδυση μίας παράλληλης κοινωνίας στο εσωτερικό της ελληνικής δημοκρατίας, η οποία θα αναπτύσσεται έως ότου το σαρκίο του κράτους θα της ταιριάζει στενά. Γυρίστε τους την πλάτη και ζήστε για εσάς. Ζήστε για εμάς. 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις