Η πολιτική κληρονομιά του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη
Ο Γέρος του Μωριά, απευθυνόμενος στην ελληνική νεολαία το 1838, ανέφερε πως οι αγωνιστές της Επανάστασης πήραν τα όπλα πρώτα υπέρ Πίστεως και έπειτα υπέρ Πατρίδος. Πολλοί εθνικιστές θα προσπεράσουν αυτή τη φράση χωρίς ιδιαίτερη ανάλυση, εστιάζοντας στο γενικό νόημα της Επανάστασης. «Καλός και Άγιος ο Κολοκοτρώνης» θα πουν, «αλλά προϊόν της εποχής του κι αυτός, με σχετικά χαμηλό μορφωτικό επίπεδο». Άλλωστε, μας έδωσε το αίμα του. Είμαστε τόσο θρασείς ώστε να απαιτούμε από αυτόν μεσοπολεμικού τύπου ιδεολογική κατάρτιση;
Κι όμως, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αποτελεί ιδεολογικό θησαυρό. Παιδί μίας κοινωνίας που - ευτυχώς - δεν γνώρισε Διαφωτισμό, στεκούμενος με το ένα πόδι στον βυζαντινό μεσαίωνα και με το άλλο στη νεωτερικότητα, λειτουργεί ως ένα σπάνιο παράθυρο, με θέα έναν κόσμο αμόλυντο από την ιδεολογική φενάκη του Β' ΠΠ. Ψάχνοντας πίσω από τις λέξεις του λακωνικού ήρωα, ανακαλύπτει κανείς έναν πολιτικό ρεαλιστή, έτη φωτός μπροστά από την εποχή του. Έναν στρατηγικό νου, του οποίου η διορατικότητα θα τον καθιστά αιωνίως επίκαιρο. Υπεράνω διεθνών συνθηκών, πολιτικών συγκυριών και ιδεολογικών σκοπιμοτήτων.
Στη διαδικασία σκιαγράφησης της προσωπικότητάς του, ξεχωρίζουν τρεις πυλώνες, επί των οποίων στηρίχθηκε το φρόνημά του. Η Ορθόδοξη κατήχηση, η βιωματική αντίληψη της ελληνικής ταυτότητας και η αναπόφευκτη αυτάρκεια της ζωής στην ύπαιθρο. Ο Κολοκοτρώνης υπήρξε κοινωνός των εκκλησιαστικών Μυστηρίων, από τα χέρια ιερέων, των οποίων η πνευματική εξουσία ξεκινά από τον ίδιο τον Χριστό και κληροδοτείται δια της αποστολικής διαδοχής στον τελευταίο ιερέα της πιο απομακρυσμένης, μικρής κοινότητας. Η αντίληψη της υπέρτατης Θείας Δίκης ξερίζωσε τον υποκειμενισμό από τη συνείδηση του Έλληνα. Τα πράγματα ήταν ή καλά ή κακά, χωρίς αστερίσκους και προϋποθέσεις.
Υπό το πρίσμα αυτό, γίνεται σαφές πως η ιεραρχημένη απαρίθμηση των επαναστατικών αιτίων από τον Θεό προς την πατρίδα, δεν είναι μία τυχαία επιλογή, αλλά έκφραση φιλοσοφικής συνέπειας, συνειδητής ή ασυνείδητης (Βλ. άρθρο «Διάλογος ενός Ορθοδόξου με έναν Εθνικοσοσιαλιστή»).
Η αντίληψή του περί ελληνικής ταυτότητας, η ιστορική του αυτοεικόνα, λάμπει στο σκοτάδι της κακοδοξίας που έμελλε να σκεπάσει τη νεοελληνική συνείδηση. Γι' αυτό και οι στρατευμένες αντεθνικές πέννες - που όταν δεν δοξολογούν τον Τρίτο Κόσμο αναλώνονται σε προκλητικές εκδηλώσεις κουτοφραγκισμού - αντιμάχονται λυσσαλέα την ιδέα πως ένας θυμόσοφος λαϊκός άνθρωπος μπορεί να χρησιμοποιήσει την ίδια τη λαογραφική του εμπειρία ως ιστορικό τεκμήριο της ταυτότητάς του.
Ο Κολοκοτρώνης συνοψίζει την ιστορική αλήθεια πριν ορμήξουν καταπάνω της οι πληρωμένοι κονδυλοφόροι του ανθελληνισμού. Σύμφωνα με τον πατέρα της Επανάστασης, στη χώρα όπου κατοικούμε ζούσαν οι «Παλαιοί» Έλληνες, από τους οποίους κατάγομαστε. Επισημαίνει πως η μόνη μας διαφορά με αυτούς είναι η θρησκεία, καθότι ο κόσμος γνώρισε την Αλήθεια του Ευαγγελίου και πίστεψε στον Αληθινό Θεό. Καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι Παλαιοί Έλληνες έπεσαν σε διχόνοια, με αποτέλεσμα να τους κατακτήσουν «πρώτα οι Ρωμαίοι, έπειτα άλλοι βάρβαροι[...]».
Ο Κολοκοτρώνης δέχεται με περηφάνια τον πολιτικό τίτλο του Ρωμαίου/Ρωμιού, κληρονόμου της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και χωρίς την παραμικρή σύγχυση, διακρίνει την πολιτική αυτή ταυτότητα από την εθνοτική του καταγωγή. Κατατάσσει με φυσικότητα τους Λατίνους στην ευρύτερη οικογένεια των βαρβάρων. Χαρακτηρίζει τους αρχαίους ως «Παλαιούς» αποδεικνύοντας πως η νεωτερική κατηγοριοποίηση των ιστορικών περιόδων δεν είχε ακόμη θεμελιωθεί, με αποτέλεσμα κάθε Έλληνας να αντιμετωπίζει τους προγόνους του με μεγαλύτερη οικειότητα.
Προσθέτει επίσης πως η εμπλοκή ξένων ομάδων συμφερόντων στην Επανάσταση, ράγισε την ελληνική ομοψυχία που χαρακτήριζε τον πρώτο χρόνο του Αγώνα. Μα οι Έλληνες έπρεπε να προσαρμοστούν, εφόσον είχαν ανάγκη τη διεθνή βοήθεια. Αυτός ο πολιτικός ρεαλισμός δεν αναιρεί την παραδοχή του Γέρου πως οι Αγωνιστές ξεκίνησαν την επανάσταση χωρίς να υπολογίζουν τη δύναμη του εχθρού, από καθαρή αγάπη για την ελευθερία. Προσθέτει επίσης πως οι Τούρκοι δυνάστες έκαναν ό,τι μπορούσαν για να εξισλαμίσουν τον λαό, διοικώντας τυραννικά. Η επιμονή του λαού στην Πίστη οδήγησε τον Σουλτάνο στη χειραγώγηση μερίδας του κλήρου, για τον έλεγχο του ποιμνίου.
Μέσα σε έναν σύντομο λόγο ενώπιον της νεολαίας, ο Κολοκοτρώνης αποδομεί κάθε ξενόφερτη ιδεολογία. Αποστομώνει κάθε μολυσμένο από τον Διαφωτισμό ξερόλα. Απαντά στις θεωρίες περί φυλετικής αλλοίωσης των Ελλήνων. Υπερασπίζεται την Αληθινή Πίστη, αρνούμενος να επιτρέψει σε προσκυνημένους εντός και εκτός Εκκλησίας να τη σπιλώσουν. Βάζει τέλος στην αιώνια διαμάχη ανάμεσα σε οπαδούς των διαφόρων γεωστρατηγικών πόλων. Ο Έλληνας καλείται να κάνει το σωστό έως ότου οι διεθνείς συγκυρίες τον ευνοήσουν. Το ορθό είναι ασάλευτο εν μέσω οποιωνδήποτε συνθηκών, αλλά οι συμμαχίες είναι ρευστές. Διαρκώς μεταβαλλόμενες. Το ιστορικό δίκαιο δεν εγγυάται την επιτυχία του Αγώνα. Εμψυχώνει όμως τους μαχητές ώστε να επιμείνουν ως τη νίκη.
Ένας λόγος χαμένος μεταξύ ιστορικών εγγράφων σε παλιά συρτάρια της Βουλής, αλλά και σε σελίδες απομνημονευμάτων, σε βιβλιοθήκες ηλικιωμένων, κρύβει τις απαντήσεις στα σύγχρονα πολιτικά μας ερωτήματα. Είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Όλη η βυζαντινή μας κληρονομιά είναι αυταπόδεικτα ελληνική, εφόσον οι προ δύο αιώνων κοινωνοί της θεωρούν ακόμη τους Λατίνους βαρβάρους. Οι πρόγονοί μας δέχτηκαν την Αληθινή Πίστη από τους Αποστόλους. Οι Τούρκοι υπήρξαν οι δυνάστες μας και η αποτίναξη του ζυγού ο αυτοσκοπός μας. Ο ηρωισμός μας απέφερε καρπούς, μα ποτέ δεν αγνοήσαμε την ανάγκη στρατηγικών συμμαχιών. Η στρατευμένη γνώση προς όφελος της κοινότητας για την καλλιέργεια εθνικού φρονήματος, είναι αναγκαία για κάθε έθνος που θέλει να ζήσει. Ακόμη κι αν οι ανθέλληνες καθηγητές κοιτούν σαν κυρίες που εθίγη η τιμή τους, στο άκουσμα αυτής της πρότασης.
Όπου ξεφυτρώνουν τυχάρπαστοι πολιτικοί καθοδηγητές, παρουσιάζοντας ιστορικά αφηγήματα εντελώς άγνωστα στον μέσο πολίτη και ξένα προς την ιστορική και λαογραφική του εμπειρία, ο εχθρός είναι κοντά. Κάθε προενωτερικός μας πρόγονος θα θεωρούνταν πιο «ακραίος» από το σημερινό «άκρο» του πολιτικού φάσματος. Αυτό που αποκαλούμε ιδεολογία, δεν ήταν παρά κανονικότητα για όλους τους ανθρώπους, κατά το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας. Ας πορευθούμε ανάλογα.




Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου